Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Nederlands Cohorten Consortium, uitgevoerd in opdracht van het Diabetes Fonds

Nederland kampt met een veel grotere en grotendeels verborgen diabetescrisis dan tot nu toe gedacht. Voor het eerst is er een betrouwbare schatting van het aantal mensen in Nederland dat diabetes type 2 heeft zonder dit te weten: zo’n 400.000. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Nederlands Cohorten Consortium, uitgevoerd in opdracht van het Diabetes Fonds. Daarmee wordt duidelijk dat 1 op de 3 mensen met diabetes type 2 niet weet dat hij of zij de ziekte heeft. En dat is gevaarlijk: diabetes type 2 kan blijvende, ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarom doet het Diabetes Fonds een dringende oproep: check vandaag nog je risico met de online Diabetes Risicotest.

“Voor het eerst is deze verborgen groep goed en betrouwbaar in beeld gebracht, en dat het om circa 400.000 mensen gaat is extreem zorgelijk”, zegt prof. dr. Miranda Schram, hoogleraar diabetes-epidemiologie en mede‑initiatiefnemer van het onderzoek. “We wisten al dat enorm veel mensen de diagnose diabetes type 2 hebben. Nu blijkt dat daarbovenop honderdduizenden mensen met de ziekte rondlopen zonder het te weten. En vergeet niet: 1,4 miljoen mensen hebben prediabetes en lopen een aanzienlijk risico. Dit samen laat zien dat Nederland met een gigantisch diabetesprobleem kampt. Alarmerend is ook dat het aantal mensen dat niet weet dat ze diabetes type 2 hebben in vijf jaar met 33% is gestegen. We moeten laagdrempelig gaan screenen op diabetes type 2 om ernstigere gezondheidsproblemen te kunnen voorkomen.”

Zorgwekkend
Diena Halbertsma, algemeen directeur van het Diabetes Fonds, benadrukt de urgentie. “Achter deze aantallen schuilen mensenlevens van wie de gezondheid ernstig op het spel staat. Jarenlang rondlopen met diabetes type 2 zonder het te weten veroorzaakt schade die niet meer te herstellen is: van zenuwschade en oogproblemen tot dementie, nierfalen en hart- en vaatziekten. De helft van alle mensen met diabetes type 2 krijgt te maken met dit soort ernstige complicaties.”
Die gezondheidsschade raakt niet alleen mensen zelf. “De gevolgen zijn zeer waarschijnlijk ook voelbaar voor de samenleving: hoge zorgkosten, druk op de zorg en uitval op het werk. We moeten voorkomen dat de ziekte ongemerkt verder groeit”, aldus Halbertsma.

Voorkom gezondheidsschade
Volgens Halbertsma beseffen veel mensen niet hoe groot hun risico is. “Juist dát bewustzijn is essentieel. Als je weet waar je staat, kan je de gezondheidsschade beperken en de ziekte soms zelfs nog voorkomen. Mijn oproep is duidelijk: doe vandaag nog de Diabetes Risicotest. Is je risico hoog? Ga dan direct naar de huisarts, het kan zijn dat je al diabetes type 2 hebt zonder dat je het doorhebt.”

Sluipmoordenaar
Diabetes type 2 wordt niet voor niets een sluipmoordenaar genoemd. De ziekte ontwikkelt zich langzaam en zonder duidelijke klachten. Daardoor kan diabetes vaak jaren onopgemerkt blijven, terwijl de ziekte al blijvende schade veroorzaakt. Symptomen zijn vaak vaag: vermoeidheid, dorst, vaker plassen. Signalen waar de meeste mensen niet direct mee naar de dokter gaan. Diabetes type 2 wordt vaak per toeval ontdekt of pas wanneer de ziekte in een verder gevorderd stadium is, vaak zijn gezondheidsproblemen dan al opgetreden.

Check je risico
Iedereen kan diabetes type 2 krijgen, ook zonder klachten of zichtbare risicofactoren. Met de online Diabetes Risicotest op www.diabetesfonds.nl ontdek je met acht eenvoudige vragen hoe groot jouw risico is. Bij een hoog risico volgt het advies om een huisarts te bezoeken, die kan vaststellen of er al sprake is van diabetes type 2.

Over het onderzoek
Het Nederlands Cohorten Consortium is een landelijk samenwerkingsverband tussen elf cohorten in Nederland, verspreid over zeven universiteiten en UMC’s. Een cohort is een groep inwoners in een bepaalde regio, waarvan de gezondheid gedurende lange tijd onderzocht en gevolgd wordt. Bij deze mensen worden daartoe metingen uitgevoerd (in bloed, urine of aan het lichaam) en vragenlijsten afgenomen. De deelnemende cohorten zijn Lifelines, de Rotterdam Studie (ERGO), De Maastricht Studie, HELIUS, LASA, EPIC-NL, NEO, Nederlands Tweelingen Register, Leiden Langleven Studie, Utrecht Health Project en Doetinchem Cohort Studie. In totaal omvat het netwerk bijna 500.000 deelnemers en meer dan 50 jaar aan gezondheidsdata. Onderzocht is welk percentage van de onderzochte inwoners zo’n hoge bloedsuiker heeft dat ze diabetes type 2 hebben. Tegelijkertijd is gekeken bij hoeveel van hen dit niet gediagnosticeerd is.

Over de Diabetes Risicotest
Met de Diabetes Risicotest van het Diabetes Fonds check je je risico op diabetes type 2. Door maximaal acht vragen te beantwoorden weet je welk risico je loopt. Die vragen gaan over je geslacht, gewicht en lengte, leeftijd, buikomtrek, medicijngebruik, rookgedrag en of diabetes type 2 in je familie voorkomt. Vrouwen krijgen een extra vraag over zwangerschapsdiabetes. Op basis van je antwoorden volgt een uitslag: laag risico, licht verhoogd risico of een hoog risico. Afhankelijk van de uitslag krijg je leefstijltips of het advies om naar de huisarts te gaan. De Diabetes Risicotest is al door ruim 740.000 mensen ingevuld, waarvan circa 245.000 mensen een hoog risico als uitslag kregen (33%). Peildatum: 26 januari 2026.

Over diabetes en Diabetes Fonds
Elke week krijgen 1.000 mensen in Nederland de diagnose diabetes. Inmiddels hebben 1,2 miljoen mensen diabetes. Dat heeft grote gevolgen voor hun dagelijks leven. Ongeveer de helft van de mensen met diabetes krijgt gezondheidsproblemen. Denk aan blijvende schade aan hart en vaten, ogen, voeten en nieren. Daarom zet het Diabetes Fonds zich in voor een toekomst waarin iedereen vrij van diabetes is. We willen diabetes type 2 voorkomen en het leven van mensen met type 2 verbeteren. Daarvoor willen we mensen met diabetes type 2 eerder opsporen, zodat ze daarna snel de juiste behandeling krijgen. Door er op tijd bij te zijn, kunnen we gezondheidsproblemen voorkomen of beperken. Ook willen we dat mensen makkelijker gezonde keuzes kunnen maken. Nu is 80% van het voedselaanbod in supermarkten ongezond en 83% van de aanbiedingen is gericht op ongezonde voeding. Hierdoor worden we continu verleid om ongezond te eten en te drinken. Daarom roepen we de politiek op om wettelijke maatregelen te nemen. Tot slot willen we mensen bewustmaken dat diabetes niet zomaar een ziekte is. We informeren en stimuleren ze een positieve manier om gezonder te leven.

Bron: Diabetes Fonds