De wachttijden voor specialistische ggz zijn het langst

Het aantal mensen dat wacht én de gemiddelde wachttijden in de ggz zijn in 2025 opnieuw gestegen. Meer dan de helft van de ruim 100.000 mensen wacht langer dan de afgesproken maximale 14 weken. Dit aantal is het afgelopen jaar met 35% gestegen. Dit blijkt uit een analyse van MIND en het AVROTROS-consumentenprogramma Radar op basis van het dashboard ‘Zicht op zorgaanbieders’ van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).  Mensen met de meest dringende hulpvragen, wachten het langst. MIND vindt de cijfers onacceptabel en roept het nieuwe kabinet op om ervoor te zorgen dat de toegang tot ggz verbetert door in te grijpen in het zorgstelsel. Cruciale ggz moet uit de marktwerking.

Wachttijden voor specialistische ggz het langst
Elk jaar stijgen de wachttijdcijfers in de ggz, en nu in 2025 opnieuw. In oktober 2025 wachtten 101.134 mensen op ggz. Hiervan wachten 65.091 mensen langer dan de maximale afgesproken wachttijd van 14 weken. Gemiddeld wachten mensen zelfs 24 weken op ggz. Dat is ten opzichte van 2024 een stijging van 3 weken. Juist de mensen die specialistische ggz nodig hebben, wachten het langst. Zo wachten bijvoorbeeld mensen op een behandeling voor persoonlijkheidsstoornissen gemiddeld 32 weken. 

Verontrustend is dat mensen het langst wachten voordat ze een intake krijgen: gemiddeld 14 weken in plaats van de afgesproken 4 weken. Mensen weten in die periode niet waar ze aan toe zijn en of ze wel op de wachtlijst staan voor de juiste behandeling. Tijdens het wachten verergeren de klachten die zij hebben.  

Zorgautoriteit levert geen jaarlijkse rapportage meer 
En juist dit jaar heeft de Nederlandse Zorgautoriteit besloten om geen analyse meer te maken. Het nieuwe dashboard van de NZa vervangt de jaarlijkse rapportage door de NZa. Komend jaar zullen de wachttijdcijfers zelfs niet meer te vergelijken zijn met voorgaande jaren. Vanaf 1 januari 2026 worden uitsluitend de wachttijden van instellingen met meerdere vestigingen weergegeven. De wachttijden voor instellingen met 1 vestiging worden op basis van declaratiedata berekend en worden dus nog niet meegenomen in het dashboard. De gegevens van voor en na 1 januari 2026 zijn daarom niet vergelijkbaar [bron: NZa zichtopzorgaanbieders]. 

MIND pleit voor duiding en sturing
MIND directeur-bestuurder Dienke Bos is niet gelukkig met het verdwijnen van de jaarlijkse rapportage: “Juist de Nederlandse Zorgautoriteit heeft als toezichthouder de taak om inzicht te bieden in hoe het ervoor staat met de wachttijden in de ggz. Dat vraagt om een heldere, jaarlijkse analyse waarin zichtbaar wordt hoeveel mensen wachten en in welke diagnosegroepen de problemen het grootst zijn. Zonder zo'n overzicht wordt het heel veel lastiger om te sturen op verbetering. Duiding is nodig, zodat zorgaanbieders kunnen bijsturen in hun aanbod en zorgverzekeraars voldoende passende zorg inkopen.”   

MIND heeft jarenlang gepleit voor inzicht in de wachttijdcijfers en was verheugd dat vanaf 2017 eindelijk jaarlijks gerapporteerd werd. “Maar ondertussen zijn de wachtlijsten en wachttijden verder toegenomen. Dit is niet het moment om de rapportages te stoppen,” benadrukt Dienke Bos.     

Reactie van de Nederlandse Zorgautoriteit
Radar vroeg de NZa om een reactie voor de uitzending van vanavond, maar zij willen alleen kort en schriftelijk reageren. In een reactie benadrukken zij de onwenselijkheid en urgentie van de te lange wachttijden, maar spreken zij ook over een gedeelde verantwoordelijkheid: “Het verbeteren dat mensen die ggz-zorg nodig hebben dit ook kunnen ontvangen, heeft voor ons een hoge prioriteit. We trekken hierin gezamenlijk op met alle andere partijen die hierin een verantwoordelijkheid hebben. We verwachten dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars afspraken maken over het verbeteren van de toegang tot de ggz, op landelijk en regionaal niveau. Hiervoor is samenwerking met het social domein en gemeenten van groot belang, niet alle hulpvragen horen thuis in de ggz.”

Politiek móet ingrijpen 
De nieuwe coalitie kondigt bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid aan. Terwijl zelfdoding doodsoorzaak nummer 1 is onder jongeren. En stress-gerelateerde klachten de hoofdoorzaak is voor langdurig verzuim op werk. MIND is begin 2026 de petitie ‘Weg met de wachtlijsten in de ggz’ gestart die inmiddels al door 29.000 mensen ondertekend is. De belangenbehartiger roept daarin de politiek op: investeer flink in behandelingen, juist voor mensen die specialistische ggz nodig hebben. Zorg voor voldoende ggz-professionals, voldoende passende behandelplekken en voldoende ondersteuning. Stop met de marktwerking in de ggz en garandeer de toegankelijkheid van deze levensreddende zorg. 

Radar besteedt vanavond om 20.25 uur op NPO 2 aandacht aan de cijfers en de problematiek van de lange wachttijden voor complexe psychische problematiek.

Bron: Mind