Hoewel de directe gevolgen van de economische onzekerheid voor de zorgsector beperkt zijn, raken inflatie en overheidsbezuinigingen zorgaanbieders

De forse groei in de zorgsector vertraagt dit jaar en volgend jaar. Waar eerder een groei van ruim 3 procent verwacht werd, blijft de groei waarschijnlijk beperkt tot 2,5 procent dit jaar en tot 1,5 procent in 2027. Ondertussen remmen onzeker beleid en inflatie de investeringen van zorgaanbieders. Die investeringen zijn juist nodig om voldoende zorg te kunnen leveren.

Hoewel de directe gevolgen van de economische onzekerheid voor de zorgsector beperkt zijn, raken inflatie en overheidsbezuinigingen zorgaanbieders. Daardoor valt de groei lager uit dan eerder verwacht. Andere oorzaken van tegenvallende groei zijn de leegstaande kamers in verouderde verpleeghuizen en beperkte beschikbaarheid van zorgverleners.

De leegstaande kamers in verpleeghuizen zijn vooral een opgave voor zorgaanbieders zelf. Met investeringen in vastgoed kan het aanbod beter aansluiten op de woonwensen van ouderen. Voor die investeringen is ook financiële ruimte dankzij uitgestelde bezuinigingen in de ouderenzorg en een verhoging van de vastgoedvergoeding (NHC).

Daarnaast ligt voor de personeelsbezetting een grote opgave voor de sector. Met aantrekkelijk werkgeverschap, digitalisering en vooral het leveren van passende zorg kunnen zorgaanbieders de schaarse uren zo goed mogelijk benutten. Passende zorg is de opgave voor de sector om alleen zorg te leveren die echt nodig is.

Kostenstijging raakt zorgaanbieders
Naast een lagere groei in 2026 en 2027 verslechteren ook de marges als investeringen uitblijven. Zorgaanbieders zien de energie-, materiaal-, en loonkosten verder stijgen. In principe wordt de kostenstijging gecompenseerd middels indexatie van tarieven die ze voor geleverde zorg ontvangen, al is dat niet voor alle zorgaanbieders toereikend. Zorgaanbieders met verouderd vastgoed of te weinig personeel zien de kosten bovengemiddeld hard stijgen en dreigen verlies te lijden.

Daarnaast ontvangen zorgaanbieders de compensatie pas in de tarieven van het jaar daarna terwijl de kosten eerder stijgen. Doorgaans hebben zorgaanbieders meerjarige energiecontracten, al zien praktijkhouders in de eerstelijnszorg hun energiekosten eerder stijgen omdat zij vooral jaarcontracten hebben. Bovendien krijgen zorgaanbieders waarschijnlijk te maken met hogere vervoerskosten van personeel: als de olieprijs hoog blijft zijn ze genoodzaakt om de kilometervergoeding te verhogen.

De cao’s voor de Geestelijke gezondheidszorg (ggz) en de Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg (VVT), gezamenlijk goed voor ongeveer 600.000 werkenden, lopen deze zomer af. Vakbonden zullen de inflatie aangrijpen om hogere lonen te eisen, en compensatie van hogere vervoerskosten van personeel. Omdat de personeelskosten in deze branches ongeveer 70 procent van de omzet bedragen, krijgen zorgaanbieders mogelijk al in de tweede helft van het jaar te maken met een flinke kostenstijging.

Tot slot leiden een hogere inflatie en economische onzekerheid tot een stijging van de rente waardoor zorgaanbieders duurder uit zijn bij hun investeringsopgave. De rentestijging komt op een slecht moment omdat de meeste zorgaanbieders hun investeringen afgelopen jaren hebben uitgesteld.

Onrust leidt ook tot zorgbezuinigingen van de overheid
Ondertussen zet wispelturig overheidsbeleid de rem op investeringen van zorgaanbieders. De vorige coalitie beoogde hogere zorguitgaven om de zorg toegankelijker te maken, onder andere met een halvering van het eigen risico en een terugkeer van verzorgingshuizen. De huidige coalitie wil juist minder uitgeven aan zorg, middels een verhoging van het eigen risico voor medische zorg, met het invoeren van eigen bijdrages voor de wijkverpleging en jeugdzorg en huishoudelijke hulp niet meer voor iedereen te vergoeden. Ook wil de coalitie zorgbehoevenden zoveel mogelijk thuis laten wonen en bezuinigen op intramurale zorg en woonzorg.

Onzekere plannen maken zorgaanbieders huiverig om te investeren. Ze houden reserves aan, terwijl de middelen juist nodig zijn om ook in de toekomst goede zorg te kunnen leveren. Zorgaanbieders die de positieve resultaten nu aanwenden voor vernieuwing van zorgdiensten en vastgoed, kunnen komende jaren hogere kosten en overheidsbezuinigingen aan.

Een stapje voor met onze sectorexpertise
Voor elke ondernemer is het belangrijk om te weten wat er nu speelt, maar vooral wat er komen gaat. Baseer beslissingen op de ontwikkelingen en trends in de sector. Onze sectorexperts weten wat er speelt. Zie waar de kansen liggen. Nét dat stapje voor.

Bekijk de prognoses van alle sectoren

Bron: ABN AMRO