De pleister wordt geplaatst op een deel van het hart dat minder goed functioneert, bijvoorbeeld na schade door een hartinfarct

Deze week is het Nationale Hartfalenweek, waarin extra aandacht wordt gevraagd voor hartfalen en de mogelijke behandelingen. Eén daarvan is de hartpleister: levend hartweefsel dat beschadigd hartweefsel kan ondersteunen. Deze pleister kan een minder ingrijpend alternatief zijn voor patiënten met ernstig hartfalen. Lano Osman onderzoekt de hartpleister en kijkt daarbij niet alleen of deze werkt, maar vooral ook hoe.

“Voor patiënten met eindstadium hartfalen zijn de behandelopties momenteel beperkt tot een harttransplantatie of een steunhart,” zegt Lano Osman. Hij is arts-onderzoeker bij de afdeling cardiologie van het UMC Utrecht. “Dat zijn ingrijpende behandelingen die het hart zelf niet herstellen.” 

Zorg voor je hart: herken hartfalen op tijd

Dit terwijl de behoefte aan nieuwe oplossingen groeit en het aantal patiënten met ernstig hartfalen toeneemt. Zo leidt hartfalen in Nederland jaarlijks tot ongeveer 33.000 ziekenhuisopnames. “De hartpleister biedt voor deze patiënten een minder ingrijpend alternatief dat het hart kan ondersteunen en misschien zelfs kan helpen herstellen,” legt Lano uit.

Stukje werkende hartspier
De hartpleister wordt gemaakt van hartspiercellen die zijn gekweekt uit stamcellen. In het laboratorium groeien deze uit tot een stukje functionerend hartweefsel dat zich kan samentrekken, net als het eigen hart. “Het is daarmee geen verzameling losse cellen, maar echt een stukje werkende hartspier,” zegt Lano.

De pleister wordt geplaatst op een deel van het hart dat minder goed functioneert, bijvoorbeeld na schade door een hartinfarct. Daar blijven de cellen op hun plek en ondersteunen ze het hart direct bij het rondpompen van bloed.

Hoewel dierstudies laten zien dat de hartfunctie verbetert, is nog niet precies bekend wat er in het menselijk lichaam gebeurt. “We zien verbetering van het hart bij proefdieren, maar wat er binnenin de pleister gebeurt, is nog een ‘zwarte doos’,” zegt Lano.

Processen in de pleister
Om te begrijpen hoe de hartpleister werkt, kijkt en Lano naar de metabole gezondheid van de hartcellen: de chemische processen die laten zien hoe goed cellen energie gebruiken om te functioneren. Dit doet hij in samenwerking met Dennis Klomp en Busra Kahraman, die onderzoek uitvoeren met een 7T MRI-scanner. Met geavanceerde MRI-technieken meten ze hoe metabool actief de cellen in de pleister zijn.

“Als de cellen metabool actief zijn, betekent dat dat ze energie verbruiken,” legt Lano uit. “Dat is voor ons een belangrijke aanwijzing dat deze cellen daadwerkelijk bijdragen aan de verbetering van de hartfunctie.” Dit geeft verdere onderbouwing om de hartpleister naar de praktijk te brengen.

Met MRI kunnen onderzoekers de werking van de hartpleister op een niet-invasieve manier zichtbaar maken. “Die inzichten willen we in de toekomst toepassen bij patiënten,” legt Lano uit. “Mogelijk werkt de hartpleister niet bij iedereen hetzelfde. Door dat beter te begrijpen, kunnen we de behandeling verder ontwikkelen voor de patiënt van de toekomst.”

Samenwerking hartpleisteronderzoek
Dit onderzoek naar de hartpleister is een samenwerking tussen verschillende onderzoeksgroepen en internationale partners. De hartpleister wordt ontwikkeld door onderzoekers Joost Sluijter en Alain van Mil van Regenerative Medicine Utrecht (RMU). Klinisch onderzoek gebeurt onder leiding van Linda van Laake en Wolfram Zimmermann en is een samenwerking met de Universiteit van Göttingen en het bedrijf Repairon.

Bron: UMC Utrecht