Tot dusver investeren ouderenzorgaanbieders nauwelijks in de stijgende zorgvraag buiten het verpleeghuis

Ongeveer 60.000 extra ouderen doen in 2040 een beroep op de langdurige zorg, een stijging van 30 procent, blijkt uit onderzoek van Gupta Strategists en ABN AMRO. Zij hebben zelfstandige woningen nodig waar intensieve zorg geleverd kan worden. De realisatie daarvan blijft achter, terwijl ouderenzorgaanbieders doorgaans over voldoende investeringsruimte beschikken.

Lees alle feiten en ontwikkelingen in het rapport 'Doorbreek de muren van het verpleeghuis'. 

Dat vooral zelfstandige zorgwoningen nodig zijn voor de stijgende zorgvraag komt door het beleid van de overheid en de woonwensen van ouderen. Het beleid zet in op zorg buiten het verpleeghuis omdat de kosten daarvan lager zijn. Daarnaast geven de meeste ouderen aan dat ze het liefste zelfstandig blijven wonen. Terwijl het aantal ouderen in verpleeghuizen sinds 2018 nagenoeg gelijk bleef, verdrievoudigde het aantal ouderen met een langdurige zorgvraag buiten het verpleeghuis tot 22.000 in 2024, blijkt uit het onderzoek van Gupta Strategists en ABN AMRO. Bovendien toont de nieuwe prognose voor de langdurige zorg een toename van 60.000 ouderen tot 2040, die dus vooral buiten het verpleeghuis moet plaatsvinden.

Tot dusver investeren ouderenzorgaanbieders nauwelijks in de stijgende zorgvraag buiten het verpleeghuis. Zo realiseerden vooral commerciële aanbieders de afgelopen jaren zelfstandige woningen voor het leveren van langdurige zorg. Bijna alle ondervraagde ouderenzorgaanbieders met verpleeghuizen geven aan dat ze niet van plan zijn om zelfstandige woonvormen te realiseren. Dit is terug te zien in de jaarcijfers die Gupta Strategists en ABN AMRO analyseerden: de vastgoedlasten en investeringen in de ouderenzorg dalen al jaren.

Opmerkelijk is dat ouderenzorgaanbieders doorgaans beschikken over voldoende investeringsruimte. Als ze daarmee zelfstandige zorgwoningen realiseren, kunnen ze op termijn voorzien in de stijgende zorgvraag, hun financiële continuïteit borgen en bijdragen aan het behalen van landelijke ambities. De realisatie van zelfstandige zorgwoningen loopt namelijk achter, blijkt uit een onlangs verstuurde Kamerbrief. Bouwplannen tellen slechts op tot minder dan de helft van de beoogde 80.000 geclusterde woningen en 40.000 zorggeschikte woningen die in 2030 gerealiseerd moeten zijn.

Investeringsruimte blijft onbenut
Ouderenzorgaanbieders positioneren zichzelf liever niet als verhuurder, onder andere vanwege de verantwoordelijkheden en risico’s die het met zich meebrengt. Zij leveren liever alleen zorg bij ouderenwoningen die woningcorporaties verhuren aan zorgbehoevende ouderen. Het probleem daarbij is dat woningcorporaties te maken krijgen met een verhoogd risico op leegstand en meer wisselingen van bewoners dan wanneer ze hun woningen voor een bredere doelgroep beschikbaar stellen.

In gebieden waar de ontwikkeling voor ouderen van woningcorporaties achterblijft is het raadzaam dat ouderenzorgaanbieders zelf hun investeringsruimte aanwenden voor zelfstandige zorgwoningen. Uit het onderzoek van Gupta Strategists en ABN AMRO blijkt zoals gezegd dat zorginstellingen wel beschikken over voldoende investeringsruimte om aan de extra vraag te voldoen, onder andere doordat vorig jaar de winstmarge gemiddeld 2,7 procent en de solvabiliteit gemiddeld 48 procent bedroeg. Ouderenzorgaanbieders kunnen dus een belangrijke rol vervullen in het realiseren van de zorggeschikte woonopgave voor ouderen.

Het realiseren van voldoende zorgwoningen is van belang om te voorzien in de toenemende zorgvraag. Het aantal ouderen in de langdurige zorg stijgt met 30 procent tot 2040, verwachten Gupta Strategists en ABN AMRO. De stijging had een stuk hoger kunnen uitvallen, maar ouderen doen minder snel een beroep op een indicatie voor langdurige zorg. Dat heeft waarschijnlijk te maken met beleid, zelfredzaamheid en een betere gezondheid. De 60.000 extra ouderen die in 2040 wel een beroep doen op de langdurige zorg zullen naar verwachting vrijwel allemaal buiten het verpleeghuis wonen.

Vastgoed kan de financiële weerbaarheid vergroten
Achterblijvende investeringen raken op den duur niet alleen kwetsbare ouderen, maar ook de financiële gezondheid van zorginstellingen. Zo blijkt uit het onderzoek dat eigendom van vastgoed positief correleert met een hoger rendement. Zorginstellingen in de ouderenzorg met voornamelijk vastgoed in eigendom behalen gemiddeld een 1,5 procentpunt hogere nettomarge dan organisaties die vastgoed huren. Daarnaast vormt het bezit van zelfstandige zorgwoningen een alternatieve inkomstenbron die leidt tot diversificatie naast de inkomsten uit verpleeghuizen en zorg in de wijk. Dankzij het hogere rendement en de spreiding van de inkomstenbronnen blijft ouderenzorg in de toekomst betaalbaar en toegankelijk.

Zorgwoningen bieden flexibele capaciteit
De investeringsruimte tijdig aanwenden helpt zorgaanbieders bovendien om met schaarse zorgverleners meer ouderen te verzorgen. Zo zijn zelfstandige zorgwoningen en moderne verpleeghuizen nodig die de verbinding met de wijk faciliteren. Geschikte zorgwoningen dragen bij aan de zelfredzaamheid van ouderen, inzetbaarheid van zorgverleners en mogelijkheden voor gebruik van technologische hulpmiddelen. Verschillende ouderenzorgaanbieders herontwikkelen traditionele verpleeghuizen al succesvol tot gemengde woonvormen voor ouderen.

Tot slot dienen zelfstandige woningen in eigendom van zorginstellingen als flexibele achtervang voor capaciteit binnen de muren van het verpleeghuis. Mocht de vraag naar verpleeghuisplekken toch weer toenemen, bijvoorbeeld door veranderingen in gezondheid van ouderen of beleid, dan kunnen zorginstellingen stapsgewijs zelfstandige woningen omvormen tot verpleeghuisplekken waar ouderen intensief verzorgd kunnen worden. Dit is vooral mogelijk als de zelfstandige woningen zich direct naast het reguliere verpleeghuis bevinden.  

Lees verder in de zorgsector
In de komende jaren verandert de sector om meer zorg te kunnen leveren met minder middelen. De vraag naar zorg neemt verder toe door vergrijzing terwijl nauwelijks meer zorgpersoneel aangetrokken kan worden. Innovatie en samenwerking maken het werk makkelijker en leuker, waardoor de zorgverlening houdbaar en van hoge kwaliteit blijft.

Bron: ABN AMRO