De antidiscriminatieaanpak is vrijblijvend, daarom ontbreekt het vaak aan urgentie om actief met het thema aan de slag te gaan

Veel sportclubs zien racisme en discriminatie niet als een probleem dat binnen hun eigen organisatie speelt. Omdat de antidiscriminatieaanpak daarnaast vrijblijvend is, ontbreekt het vaak aan urgentie om actief met het thema aan de slag te gaan. Dat blijkt uit de nieuwste monitoringrapportages van het Mulier Instituut over de programma’s OVIVI en OCIVI.

OVIVI (Ons Voetbal Is Van Iedereen) is het antidiscriminatieprogramma van de KNVB. OCIVI (Onze Club Is Van Iedereen) is een vergelijkbaar programma van NOC*NSF, in dertien sporten. Het is voor clubs niet verplicht om eraan mee te doen. Uit onze monitoring blijkt dat veel clubs dit uit zichzelf niet doen. Een minder vrijblijvende aanpak lijkt daarom nodig.

Meer clubs bereikt, maar weinig zicht op vervolg
Een doel van de programma’s is om sportaanbieders via workshops aan antidiscriminatie te laten werken. In 2025 bereikten de programma’s sportaanbieders vooral via workshops tijdens regionale bijeenkomsten. Daar waren vertegenwoordigers van meerdere verenigingen aanwezig.

Hierdoor bereikten de programma’s meer sportaanbieders dan eerder. Maar het is onduidelijk in hoeverre die daarna op hun eigen vereniging met antidiscriminatie aan de slag zijn gegaan. Een beperkt aantal sportaanbieders nam rechtstreeks workshops af.

Aantal discriminatiemeldingen nagenoeg gelijk gebleven
Discriminatie signaleren en registreren is een van de maatregelen binnen OVIVI. In het seizoen ‘24/’25 steeg het aantal registraties fors. Dat komt vooral doordat de KNVB scheidsrechters het woord ‘mongool’ vanaf dit seizoen als discriminatie liet registreren. Het aantal meldingen van discriminatie op basis van huidskleur, afkomst en seksuele voorkeur bleef de afgelopen jaren nagenoeg gelijk.

Weinig ‘beweging’ in het betaald voetbal
Racisme en discriminatie in het betaald voetbal tegengaan is ook een doel van OVIVI. Daar is de voortuitgang zeer beperkt. De belangrijkste oorzaak daarvan is een gebrek aan prioriteit. Bij kleinere clubs speelt ook een gebrek aan personele capaciteit mee.

Integrale aanpak, handvatten en minder vrijblijvendheid nodig
Een integrale aanpak biedt meer kansen dan op zichzelf staande antidiscriminatieprogramma’s. Bij zo’n aanpak is antidiscriminatie onderdeel van beleid voor sociale veiligheid. Het is hierbij belangrijk om in te zetten op bewustwording en aandacht voor verschillende vormen van discriminatie. En hoe je deze tegen kunt gaan.

Ook helpt het om concreet te maken welke maatregelen clubs moeten nemen. En die maatregelen verplicht te stellen. Daarbij is het belangrijk om clubs blauwdrukken en ondersteuning te bieden om die maatregelen te kunnen uitvoeren.

De programma’s: OVIVI en OCIVI
Begin 2020 startten de KNVB en het ministerie van VWS, samen met verschillende partners, een aanvalsplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal: Ons Voetbal Is van Iedereen (OVIVI). OVIVI richtte zich in eerste instantie op bewustwording. Met ingang van OVIVI 2 in 2023 verschoof de focus naar gedragsverandering.

In 2023 startte ook OCIVI: Onze Club Is Van Iedereen. Dit antidiscriminatieprogramma richt zich op dertien andere takken van sport. Hiervan is sportkoepel NOC*NSF de penvoerder. OCIVI kent minder maatregelen dan OVIVI.

Lees de rapporten
Monitor OVIVI 2025. Aanvalsplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal
Monitor OVIVI 2025. Beleidsprogramma gericht op antidiscriminatie en inclusie

Bron: Mulier Instituut